1-бөлүм: Карыларды камкордукка муктаж адамдарды түшүнүү

◆ Карыларга компенсация

Экономикалык компенсация: транспорт каражаттары, парктар, музейлер ж.б. пайдалануу акысын төмөндөтүү
Институционалдык компенсация: Улуттук пенсия, Улуттук ден соолук камсыздандыруусу ж.б.
Саясий компенсация: Ата-энелер күнү (8-май), Карылар күнү (2-октябрь) белгилөө жана майрамдоо

2-бөлүм: Карылык мезгилинин өзгөчөлүктөрү

◆ Карылык мезгилинин физикалык өзгөчөлүктөрү

Клеткалардын картаюусу: сөөктөр жана булчуңдар атрофияга учурап, арка ийилип, бою кыскарат, тери астындагы май азайып, бүт дене арыктап, бырыштар көбөйөт, негизги зат алмашуу ылдамдыгы төмөндөйт
Иммунитеттин төмөндөшү: жашыруун оорулар пайда болушу же оору пайда болгондо абал тез начарлап, өлүмгө алып келиши мүмкүн.

◆ Карылык мезгилинин физикалык өзгөчөлүктөрү

Калган жөндөмдөрдүн төмөндөшү (күнүмдүк жашоо жөндөмдөрүнүн төмөндөшү): дене ткандарынын калган жөндөмдөрү төмөндөп, ыңгайлашуу жөндөмү азайып, күнүмдүк жашоодо кыйынчылыктар жаралышы мүмкүн
Калыбына келүү жөндөмүнүн төмөндөшү: өнөкөт оорулары бар карылар башка татаалдашууларга оңой кабылып, майда себептерден да оор абалга жетиши мүмкүн.

◆ Карылык мезгилинин физикалык өзгөчөлүктөрү

Кайтарылгыс прогрессия: картаюу акырындык менен жүрүүчү прогрессивдүү процесс жана адамдын аракети менен картаюунун жүрүшүн токтотууга болбойт.

◆ Карылык мезгилинин психологиялык өзгөчөлүктөрү

Депрессияга ыктуулуктун өсүшү: уйкусуздук, табитинин жоголушу, салмактын азайышы сыяктуу физикалык симптомдорго даттануу, эс тутумдун төмөндөшү, кызыгуу жана шыктануунун жоголушу сыяктууларды башынан өткөрүү.
Интроверттүүлүктүн өсүшү: социалдык активдүүлүктүн азайышы, башкалар менен жолугуудан качуу, интроверт мүнөз
Сактыктын өсүшү: жаш өткөн сайын суроолорго жооп берүүдөн тартынуу же жооп берүүдөн баш тартуу, кээде нейтралдуу позицияны сактоо. Өзүнө ишенүүнүн төмөндөшү, чечим кабыл алуу же аракеттин жайлашы жана бардык нерсеге этияттык
Катуулуктун өсүшү: адаттагы мамилелерди сактоо, ийкемдүүлүктүн жоктугу, өзгөрүүлөрдү жактырбоо, чакырыктуу иштерден качуу, жаңы ыкмаларга каршылык көрсөтүү
Жашоого болгон эскерүү тенденциясы: чогулган сезимдерди чечүү, ийгиликсиздик жана көңүл чөгүүгө бейкапар мамиле.

Жакын буюмдарга болгон сүйүү

Мурас калтыруу тенденциясы: өзүнүн бул дүйнөдө болгон изин кийинки муундарга калтырууга умтулуу. Өзүнүн баалуу жашоо өткөргөнүн таанууга умтулуу.
Көз карандылыктын өсүшү: ролдорду жоготуу менен экономикалык жактан көз каранды болуу.

◆ Карылык мезгилинин социалдык өзгөчөлүктөрү

Ролду жоготуу: пенсияга чыгуу менен социалдык ролду гана эмес, үй-бүлөдө да башчы жана эне ролун жоготуп, психологиялык жактан чегинүү.
Экономикалык жакырчылык

⇒ Байланыштын жоголушу: байланыш азаят же жоголот.

⇒ Социалдык мамилелердин чектелиши: жумуштан кетүү менен социалдык мамилелер да азаят.

3-бөлүм: Үй-бүлөлүк мамилелердин өзгөрүшү жана карыларды багуу

◆ Үй-бүлөлүк мамилелердин өзгөрүшү

Ата-эне - бала мамилеси: Бош уя синдрому- балдар көз карандысыз болуп үйдөн кеткенден кийин ата-энелер башынан өткөргөн кайгы, жалгыздык жана жоготуу сезимин билдирет.
Өзгөртүлгөн кеңейтилген үй-бүлө: үйлөнгөн балдар кары ата-энеси менен жакын жашап, балдардын камкордугун алган үй-бүлө формасы.

※ Үй-бүлө формасы маселеси чыкканда дээрлик туура жооп Өзгөртүлгөн кеңейтилген үй-бүлө

◆ Карыларды багууну чечүү жолдору ( заманбап коомдогу үй-бүлөлүк мамилелердин өзгөрүшү )

Карыларды багуу үчүн мамлекеттик/жеке багуунун экөө тең керек

⇒ Мамлекеттик: мамлекет, коом колдоо мисалы карыларды социалдык камсыздоо кызматтары, карыларды узак мөөнөттүү камкордук камсыздандыруу системасы

⇒ Жеке: карынын өзү же үй-бүлөсү кам көрүү

Мамлекет жетектеген карыларды социалдык камсыздоо саясатын күчөтүү: улуттук пенсия, негизги пенсия, карыларды узак мөөнөттүү камкордук камсыздандыруу системасы ж.б. ( мамлекеттик үлүш жогорулайт )

4-бөлүм: Адамга багытталган камкордук

◆ Камкордук практикасынын 4 негизги принциби

Жолугушуу: көздөрдү тушташтырып, 2 секунд ичинде саламдашуу же сүйлөшүү.
Сүйлөшүү:

⇒ Адам уйкусурап же ойгонуп жатканда керебеттин тактасын согуп, жооп жок болсо болжол менен 3 секунд күтүп, кайра согуп ойготкондон кийин сүйлөшүүнү баштоо.

⇒ Эч нерсе айтпаган адамга да сүйлөшүү.

⇒ Ар дайым оң формадагы сүйлөмдөр менен сүйлөшүү.

⇒ Бир нерсе айткандан кийин кеминде 3 секунддан ашык күтүү керек.

Тийүү: адамдын терисине кеңири аянт менен тийүү.

Турууга коюу:

⇒ Күнүнө кеминде 20 мүнөт атайын туруп же туруп басууга жардам берүү.

⇒ Жай болсо да колдоого албай, мүмкүн болушунча өзү кыймылдаштыруу.

I бөлүм: Карыларды камкордук жана адам укуктары