1-р хэсэг Нийгмийн халамж ба ахмад настны халамж

1. Нийгмийн халамжийн ойлголт ба хамрах хүрээ

• Үндэсний үндсэн амьжиргааны баталгааны тогтолцоо : Хамгийн бага амьжиргааны баталгаа (хадгалах) зорилгоор

• Ажил эрхлэлтийн даатгал : асаргааны ажилтан ажилгүй болсонүед амьжиргаанд шаардлагатай тэтгэмж олгодог нийгмийн даатгал (ажилгүйдлийн тэтгэмж)

• Үндсэн тэтгэвэр : 65 ба түүнээс дээш насны ахмад настны тогтвортой орлогын суурь ба амьжиргааны тогтвортой байдлыг дэмжих

• Үндэсний эрүүл мэндийн даатгалын тогтолцоо : үндэсний өвчин ба эрүүл мэндийг дэмжих , эрүүл мэнд сайжруулах

• Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгал : өндөр нас эсвэл ахмад настны өвчин гэх мэт өдөр тутмын амьдралд бэрхшээлтэй хүмүүст биеийн үйл ажиллагаа эсвэл гэр ахуйн үйл ажиллагааг дэмжих

• Хөгшрөлтийн нийгэм -> хөгшрөлтийн нийгэм -> хэт хөгшрөлтийн нийгэм

• Хэт хөгшрөлтийн нийгэм : 20% ба түүнээс дээш

Анхаар !! / “хэт хөгшрөлт ба “хэт хөгшрөлт” андуурч болохгүй! хэт хөгшрөлтзөв байна!!

※ Шалгалтын жишээ ※

1.Хөгшрөлтийн нийгэм 2. Хөгшрөлтийн нийгэм 3.Хөгшрөлтийн нийгэм 4. Хэт хөгшрөлтийн нийгэм 5. Хэт хөгшрөлтийн нийгэм

2. Ахмад настны халамжийн ойлголт ба төрөл

▶ Ахмад настны халамжийн зарчим

• Бие даах зарчим - 1. Ажиллах боломж эсвэл орлого олох боломжтой байх ёстой.

2. Боломжтой бол гэртээ удаан хугацаагаар амьдрах боломжтой байх ёстой.

• Оролцооны зарчим : сайн дурын ажил гэх мэт оролцоо

• Өөрийгөө хөгжүүлэх зарчим : чадамжаа хөгжүүлэх боломж

▶ Ахмад настны халамжийн байгууламж

Ахмад настны орон сууцны халамжийн байгууламж
Ахмад настны асрамжийн газар	Ахмад настнууд оршин сууж амьдарна
Ахмад настны хамтын амьдралын гэр	Гэр шиг орон сууцны нөхцөл ба хоол хүнсээр хангах
Ахмад настны халамжийн орон сууц	Зарна эсвэл түрээслэнэ

Ахмад настны эмнэлгийн халамжийн байгууламж
Ахмад настны асаргаабайгууламж	Ахмад настны өвчтэй хүмүүс оршин сууна (10 ба түүнээс дээш хүн)
Ахмад настны асаргаа хамтын амьдралын гэр	9 ба түүнээс цөөн

Ахмад настны чөлөөт цагийн халамжийн байгууламж
Ахмад настны халамжийн төв	Ахмад настны боловсрол, сонирхолын амьдрал, төрөл бүрийн мэдээлэл, үйлчилгээ үзүүлэх
Ахмад настны клуб	Орон нутгийн ахмад настнууд сайн дураар сонирхолын үйл ажиллагаа, хамтын ажлын байрны газар олгох
Ахмад настны сургалт	Эрүүл саруул сонирхолын амьдрал, сургалтын хөтөлбөр үзүүлэх зорилготой

Гэртээ байгаа ахмад настны халамжийн байгууламж
Гэртээ зочлох асаргаа	Гэртээ амьдарч буй ахмад настнуудад зориулсан
Гэртээ зочлох усанд орох	Гэртээ зочлох усанд оруулах
Өдөр шөнийн хамгаалалт	Тодорхой хугацаанд хамгаалах
Богино хугацааны хамгаалалт	Богино хугацаанд, тодорхой хугацаанд хамгаалах

2-р хэсэг Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгалын тогтолцоо

1. Тогтолцооны зорилго

Өндөр нас эсвэл ахмад настны өвчин(деменци, тархины цус харвалт, Паркинсоны өвчин гэх мэт)гэх мэт шалтгаанаар өдөр тутмын амьдралаа өөрөө гүйцэтгэхэд бэрхшээлтэй ахмад настан нарт биеийн үйл ажиллагаа эсвэл гэр ахуйн үйл ажиллагааг дэмжих гэх мэт урт хугацааны асаргааны тэтгэмж олгож хуучин насны эрүүл мэндийг дэмжих ба амьжиргааны тогтвортой байдлыг хангахба тэдгээрийн гэр бүлийн ачааллыг хөнгөвчлөх замаар үндэсний амьдралын чанарыг сайжруулах нь тогтолцооны зорилго юм.

2. Бизнесийн даатгагч ба даатгуулагч

•Даатгагч : Үндэсний эрүүл мэндийн даатгалын корпораци

• Даатгуулагч : Үндэсний иргэд

• Эрүүл мэнд, нийгмийн халамжийн сайдын удирдлага

• Зорилго : өдөр тутмын амьдралд бэрхшээлтэй ахмад настны гэр ахуй ба биеийн үйл ажиллагааг дэмжих. Эрүүл мэндийг дэмжих амьжиргааны тогтвортой байдал

3. Урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зорилтот хүмүүс

● Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгалын тэтгэмжийн зорилтот хүмүүс ’65 ба түүнээс дээш насны хүмүүс‘ эсвэл ‘65-аас доош насны боловч ахмад настны өвчинтэй хүмүүс(деменци, тархины цус харвалт, Паркинсон, Альцгеймер гэх мэт)‘хөдөлгөөн хийхэд бэрхшээлтэй эсвэл деменци гэх мэтээр танин мэдэх чадвар буурсан 6 сараас дээш хугацаанд өөрөө өдөр тутмын амьдралаа гүйцэтгэхэд бэрхшээлтэй хүмүүс. Гэхдээ эмнэлэгт хэвтэж байгаа бол хасагдана

▶ Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгалын тэтгэмжийн зорилтот эсэх

- Сүрьеэгэх мэтээр биеийн үйл ажиллагаа хийхэд бэрхшээлтэй 70 насны эрэгтэй : урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зорилтот

- Сүрьеэгэх мэтээр биеийн үйл ажиллагаа хийхэд бэрхшээлтэй 60 насны эрэгтэй : урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зорилтот биш

- Судасны деменцигэх мэтээр биеийн үйл ажиллагаа хийхэд бэрхшээлтэй 40 насны эрэгтэй : урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зорилтот

- Эмнэлэгт хэвтэж байгаа ахмад настан тэтгэмжийн зорилтот хүмүүсээс хасагдана

4. Урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх өргөдөл ба шийдвэрлэх журам

а. Хүлээн зөвшөөрөх өргөдөл

- 65 ба түүнээс дээш насны ахмад настан эсвэл 65-аас доош насны ахмад настны өвчинтэй зорилтот хүмүүс корпорацид эмч эсвэл уламжлалт анагаахын эмчээс гаргасан дүгнэлтийг хавсаргаж урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх өргөдлийн маягтыг ирүүлнэ.

- Өөрөө, гэр бүл эсвэл хамаатан садан эсвэл сонирхогч этгээд, нийгмийн халамжийн мэргэжлийн ажилтан(өөрөө эсвэл гэр бүлийн зөвшөөрөл шаардлагатай), захирагч. мужийн захирагч. дүүргийн захирагчаас томилогдсон хүн өргөдөл гаргаж болно.

б. Зочлох судалгаа

- Тодорхой сургалтанд хамрагдсан корпорацийн ажилтан(нийгмийн ажилтан, сувилагч гэх мэт) өргөдөл гаргагчийн оршин суугаа газарт зочилж сэтгэл санаа, биеийн байдлыг харуулсан урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх судалгааны зүйлсийн талаар судална.

в. Зэрэглэл тогтоох

- Корпораци урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх судалгааны хүснэгтийн дагуу бичсэн судалгааны үр дүнг компьютерийн тогтоох хөтөлбөрөөр урт хугацааны асаргааны зэрэглэлийг 1-р шатанд тогтооно

- Корпораци судалгааны дүгнэлт, эмчийн дүгнэлт гэх мэтийг зэрэглэл тогтоох хороонд ирүүлнэ

- Зэрэглэл тогтоох хороо ерөнхийлөгчийн тогтоолоор тогтоосон зэрэглэл тогтоох шалгуурын дагуу 1-р шатны тогтоох үр дүнг хэлэлцэж урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх эсэх ба урт хугацааны асаргааны зэрэглэлийг эцсийн байдлаар тогтооно.

г. Тогтоох үр дүнг мэдэгдэх(Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгалын тухай хуулийн 17-р зүйл урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх бичиг)

- Корпораци : урт хугацааны асаргааны зэрэглэл, урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн төрөл ба агуулгаорсон урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх бичиг ба тохиромжтой үйлчилгээний агуулга, тоо, зардал гэх мэтийг орсон хувь хүний урт хугацааны асаргаа ашиглах төлөвлөгөөг тэтгэмж авагч эсвэл хамгаалагчид өгнөтэгээд үйлчилгээ ашиглах талаар сургана.

- Урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөххүчинтэй хугацаа : хамгийн багадаа 2 жил ба түүнээс дээшбайх ёстой.

▶ Урт хугацааны асаргааны зэрэглэл

1-р зэрэг	95 оноо ба түүнээс дээш
2-р зэрэг	75 оноо ба түүнээс дээш
3-р зэрэг	60 оноо ба түүнээс дээш
4-р зэрэг	51 оноо ба түүнээс дээш
5-р зэрэг	45 оноо ба түүнээс дээш(деменцитай өвчтөн)
Танин мэдэх дэмжлэгийн зэрэг	45 онооноос доош (деменцитай өвчтөн)

5. Урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн агуулга

▶ Гэртээ үзүүлэх тэтгэмжийн төрөл

Тэтгэмжийн төрөл	Агуулга
Гэртээ зочлох асаргаа	Урт хугацааны асаргааны ажилтан тэтгэмж авагчийн гэр гэх мэт газарт зочилж биеийн үйл ажиллагаа ба гэр ахуйн үйл ажиллагааг дэмжинэ
Гэртээ зочлох усанд орох	Урт хугацааны асаргааны ажилтан усанд орох тоног төхөөрөмжтэй тоног төхөөрөмжийг ашиглан тэтгэмж авагчийн гэр гэх мэт газарт зочилж усанд оруулна
Гэртээ зочлох сувилах	Урт хугацааны асаргааны ажилтан сувилагч гэх мэт эмч, уламжлалт анагаахын эмч эсвэл шүдний эмчийн заавар (цаашид "гэртээ зочлох сувилах заавар" гэнэ)-ын дагуу тэтгэмж авагчийн гэр гэх мэт газарт зочилж сувилах, эмчилгээний тусламж, асаргаа талаар зөвлөх эсвэл амны эрүүл ахуй гэх мэтийг үзүүлнэ
Өдөр шөнийн хамгаалалт	Тэтгэмж авагчийг эрүүл мэнд, нийгмийн халамжийн яамны тогтоосон хүрээнд тодорхой хугацаанд урт хугацааны асаргааны байгууламжид хамгаалж биеийн үйл ажиллагааг дэмжих ба сэтгэл санаа, биеийн үйл ажиллагааг хадгалах, сайжруулах сургалт, бэлтгэл гэх мэтийг үзүүлнэ
Бусад гэртээ үзүүлэх тэтгэмж	Тэтгэмж авагчийг эрүүл мэнд, нийгмийн халамжийн яамны тогтоосон хүрээнд тодорхой хугацаанд урт хугацааны асаргааны байгууламжид хамгаалж биеийн үйл ажиллагааг дэмжих ба сэтгэл санаа, биеийн үйл ажиллагааг хадгалах, сайжруулах сургалт, бэлтгэл гэх мэтийг үзүүлнэ
Бусад гэртээ үзүүлэх тэтгэмж	Тэтгэмж авагчийн өдөр тутмын амьдрал, биеийн үйл ажиллагааг дэмжих ба танин мэдэх үйл ажиллагааг хадгалах, сайжруулахад шаардлагатай хэрэгсэл үзүүлэх эсвэл гэрт зочилж нөхөн сэргээх талаар дэмжих гэх мэт урт хугацааны асаргааны тэтгэмж болгон ерөнхийлөгчийн тогтоолоор тогтоосон зүйл

1) Гэртээ үзүүлэх тэтгэмж : гэртээ зочлох асаргаа, гэртээ зочлох усанд орох, гэртээ зочлох сувилах, өдөр/шөнийн хамгаалалт, богино хугацааны хамгаалалт, бусад гэртээ үзүүлэх тэтгэмж(халамжийн хэрэгсэл)

•Давуу тал : танил орчин , хувийн нууцыг хүндэтгэх, хувь хүнд төвлөрсөн амьдрал

•Сул тал : яаралтай нөхцөлд хурдан хариу арга хэмжээ авахад бэрхшээлтэй

2) Байгууламжийн тэтгэмж : гэртээ амьдрахгүйгээр ахмад настны асаргааны байгууламж, ахмад настны асаргааны хамтын амьдралын гэргэх мэт газарт оршин сууж биеийн үйл ажиллагааг дэмжих ба сэтгэл санаа, биеийн үйл ажиллагааг хадгалах, сайжруулах үйлчилгээ авна.

•Давуу тал : эмнэлэг, сувилах, асаргааны үйлчилгээг цогцоор нь үзүүлнэ

•Сул тал : хувь хүнд төвлөрсөн амьдрал хийхэд бэрхшээлтэй

3) Тусгай бэлэн мөнгөний тэтгэмж : гэртээ үзүүлэх тэтгэмж ба байгууламжийн тэтгэмжийг авах боломжгүй үед олгох зүйл.

• Гэр бүлийн асаргааны тэтгэмж : арал, хөдөө орон нутаг гэх мэт урт хугацааны асаргааны байгууламж ихээхэн дутагдалтай газар, байгалийн гамшиг, тэтгэмж авагчийн бие, сэтгэл санаа эсвэл зан чанарын шалтгаанаар гэр бүл гэх мэтээс гэртээ зочлох асаргаанд тохирох урт хугацааны асаргааны тэтгэмж авсан тохиолдолд олгогдох бэлэн мөнгөний тэтгэмжийг хэлнэ.

5. Урт хугацааны асаргааны байгууламжийн зардал нэхэмжлэх ба төлөх

• Урт хугацааны асаргааны байгууламж тэтгэмж авагчид гэртээ үзүүлэх тэтгэмж эсвэл байгууламжийн тэтгэмж үзүүлсэн тохиолдолд, корпорацид урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зардлыг нэхэмжилнэ.

• Корпораци урт хугацааны асаргааны байгууламжаас гэртээ үзүүлэх тэтгэмжийн зардал эсвэл байгууламжийн тэтгэмжийн зардлыг нэхэмжилсэн тохиолдолд, үүнийг шалгаж урт хугацааны асаргаанд ашигласан корпорацийн ачааллыг тэр сард (сар бүр) урт хугацааны асаргааны байгууламжид төлнө.

6. Санхүүжилтийн эх үүсвэр

Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгалын тогтолцоо ажиллахад шаардлагатай санхүүжилтийн эх үүсвэр : даатгалын шимтгэл, улсын дэмжлэг, өөрийн зарим хэсгийг ачаалах зэргээс бүрдэнэ

а. Даатгалын шимтгэл

- Корпораци урт хугацааны асаргааны даатгалын шимтгэл ба эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нэгтгэж хурааж, хураасны дараа урт хугацааны асаргааны даатгалын шимтгэл ба эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг тус тусдаа бие даасан дансаар удирдана.

※ Нэгтгэж хураах , бие даасан данс

б. Улсын дэмжлэг

- Улс даатгалын шимтгэлийн тооцоолсон орлогын 20%г улсын сангаас ачаална.

- Улс ба орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага эмнэлгийн тэтгэмж авах эрхтэй хүмүүсийн урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зардал, эмчийн дүгнэлт гаргах зардлыг, гэртээ зочлох сувилах заавар гаргах зардлын дунд корпораци ачаалах ёстой зардал ба удирдлага, ажиллагааны зардлын бүх хэсгийг ачаална.

◈ Санхүүжилтийн эх үүсвэр

- Ахмад настны урт хугацааны асаргаа даатгалын тогтолцоо ажиллахад шаардлагатай санхүүжилтийн эх үүсвэр : даатгалын шимтгэл,улсын дэмжлэг,өөрийн зарим хэсгийг ачаалах зэргээс бүрдэнэ

• Санхүүжилтийн эх үүсвэр : даатгалын шимтгэл ,улсын дэмжлэг ( 20% ) , өөрийн ачаалал ( байгууламжийн тэтгэмж : 20% , гэртээ үзүүлэх тэтгэмж : 15% )

• Корпораци ачаалах ёстой зардал : улс ба орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага ачаална

( эмнэлгийн тэтгэмж авах эрхтэй хүмүүсийн урт хугацааны асаргааны тэтгэмжийн зардал, эмчийн дүгнэлт гаргах зардал гэх мэт)

• Орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага : асаргааны ажилтны ажиллах нөхцөлийг сайжруулах, албан тушаалыг дээшлүүлэх талаар тогтоол гаргах , ажилтай холбоотой хүчирхийлэл гэх мэтээс хамгаалах

в. Өөрийн зарим хэсгийг ачаалах:

- Тэтгэмж авах эрхтэй хүн байгууламжийн тэтгэмжаа ашиглавал 20%, гэртээ үзүүлэх тэтгэмжаа ашиглавал 15%г өөрөө ачаална.

- Бага орлоготой давхарга, эмнэлгийн тэтгэмж авах эрхтэй хүмүүсгэх мэт хуулиар тогтоосон өөрийн ачааллын 40~60%-ийг хөнгөвчилнө.

- Үндэсний үндсэн амьжиргааны тэтгэмж авах эрхтэй хүмүүс өөрийн ачаалалгүй.

※ Гэхдээ тэтгэмжгүй зүйлс бүх хэсгийг өөрөө ачаална.

7. Урт хугацааны асаргааны үйлчилгээ ашиглах дэмжлэг

▶ Үндэсний эрүүл мэндийн даатгалын корпорациас илгээх бичиг баримт

• Урт хугацааны асаргааны хүлээн зөвшөөрөх бичиг : урт хугацааны асаргааны зэрэглэл, хүчинтэй хугацаа, ашиглаж болох тэтгэмжийн төрөл ба агуулга

• Хувь хүний урт хугацааны асаргаа ашиглах төлөвлөгөө : хязгаарын хэмжээ, өөрийн ачааллын хувь, тэтгэмжийн төрөл ба тоо, зардал

3-р хэсэг Асаргааны ажилтны ажил

1. Асаргааны ажилтны ажлын төрөл ба агуулга

• Биеийн үйл ажиллагааг дэмжих : нүүр угаах, ам цэвэрлэхэд туслах, усанд орох, хооллох, бие засахад туслах

• Гэр ахуй ба өдөр тутмын амьдрал : хувийн үйл ажиллагааг дэмжих – дэлгүүр хэсэх, банк гэх мэт

Өдөр тутмын амьдралыг дэмжих- хоол хийх, цэвэрлэх, угаах

• Сэтгэл санааг дэмжих ба харилцаа холбоо : амьдралын зөвлөгөө, яриа солилцох, эмчийн зөвлөгөө дамжуулах (захидал,утас)

• Танин мэдэх дэмжлэг : танин мэдэхийг идэвхжүүлэх үйл ажиллагаа

• Гэртээ зочлох усанд орох : гэртээ зочлох усанд орох ( асаргааны ажилтан 2 ба түүнээс дээш хүн )

2. Асаргааны үйлчилгээ үзүүлэх зарчим ба дагаж мөрдөх зүйлс

▶ Асаргааны ажилтны үйлчилгээ үзүүлэх зарчим

- Зорилтот хүний хувийн амьдралыг хүндэтгэж өөрийн болон гэр бүлийнхнээс зорилтот хүний зан чанар, дадал, дуртай үйлчилгээ гэх мэтийг үйлчилгээ үзүүлэх эхлэхээс өмнө заавал баталгаажуулж онцгойлон дургүйцэх үйлдэл хийхгүй.

- Зорилтот хүн боломжтой бол бие даан амьдрах боломжтой болгохын тулд зорилтот хүний чадамжийг хамгийн их ашиглаж үйлчилгээ үзүүлнэ.

- Үйлчилгээ үзүүлэхээс өмнө зорилтот хүнд хангалттай тайлбарлаж, зорилтот хүн зөвшөөрвөл үйлчилгээ үзүүлнэ. Гэхдээ зорилтот хүн деменци гэх мэтээр танин мэдэх чадваргүй тохиолдолд хамгаалагчаас зөвшөөрөл авна.

- Зорилтот хүний хувийн мэдээлэл ба үйлчилгээ үзүүлэх явцад мэдсэн нууцыг задруулах ёсгүй, зорилтот хүний хувийн нууцыг хамгаалж чөлөөтэй санал бодлоо илэрхийлэхийг баталгаажуулах ёстой.

- Зорилтот хүний байдлыг ажиглаж үйлчилгээ үзүүлэхёстой бөгөөд зорилтот хүний байдалтай холбоогүйгээр механик байдлаар үйлчилгээ үзүүлэх эсвэл үйлчилгээ үзүүлэхийг албадах ёсгүй.

- Асаргааны ажилтны бүх үйлчилгээг зорилтот хүнд л үзүүлнэ(үйлчилгээний агуулга:биеийн үйл ажиллагааг дэмжих үйлчилгээ, хувийн үйл ажиллагааг дэмжих үйлчилгээ, сэтгэл санааг дэмжих үйлчилгээ, гэртээ зочлох усанд орох үйлчилгээ)

- Зорилтот хүний байдал өөрчлөгдөх гэх мэтээр төлөвлөсөн үйлчилгээнээс гадна үйлчилгээ нэмэх, өөрчлөх эсвэл эмнэлгийн оношлогоо гэх мэт шаардлагатай гэж үзсэн тохиолдолд байгууламжийн дарга эсвэл удирдлагын хариуцлагатай этгээдэд шуурхай мэдээлнэ.

- Зорилтот хүн эсвэл зорилтот хүний гэр бүлтэй санал зөрөлдөх үед шаардлагагүй маргаанаас зайлсхийж, байгууламжийн дарга эсвэл удирдлагын хариуцлагатай этгээдэд мэдээлнэ.

- Үйлчилгээ үзүүлэх явцад урьдчилан тооцоолоогүй осол гарсан тохиолдолд харьяалагдсан байгууламжийн дарга, сувилагч гэх мэтэд шуурхай мэдээлэхёстой.

жишээ) Түшиж дагуулж явахдаа унаж гэмтэх эсвэл усанд орох усны температурыг тохируулахад алдаж түлэгдэх гэх мэт.

- Амьсгал боогдох, хамар залгиурт хоолой оруулах, бурхан хийх, шээсний хоолой оруулах, шархны менежмент, эм өгөх(амны эм ба гадны эмээс бусад)гэх мэтийг багтаасан бүх эмнэлгийн үйлдлийг хийхгүй.

- Асаргааны ажилтан үйлчилгээ үзүүлэх явцад зорилтот хүнд яаралтай нөхцөл үүссэн тохиолдолд яаралтай тусламж тэргүүлэх дарааллын дагуу яаралтай тусламж үзүүлж яаралтай тусламж үзүүлэх боломжгүй эсвэл эмчид мэдээлэх боломжгүй нөхцөлд хамгийн ойр эмнэлгийн байгууламжид зорилтот хүнийг шилжүүлнэ.

- Деменцитай зорилтот хүнд үйлчилгээ үзүүлэх үед үүсэх төрөл бүрийн гэнэтийн нөхцөл байдлын талаар байгууламжийн дарга эсвэл удирдлагын хариуцлагатай этгээдтэй зөвлөлдөж шийдвэрлэнэ.

- Яаралтай нөхцөлд тэргүүлэх дарааллын дагуу яаралтай тусламж хийх боломжтой -> эмнэлгийн үйлдэл хийхгүй

- Асаргааны ажилтан хийж болох үйлдэл : амны эм(идэх эм), гадны эм (түрхэх эсвэл цацах эм)

▶ Асаргааны ажилтны хориглосон үйлдэл

• Ахмад настныг хүчирхийлэх

• Өөрийн ачааллыг чөлөөлөх ба хөнгөвчлөх

• Нууц задруулах гэх мэт нийтлэг утгаар хийх ёсгүй зүйлсийг хориглоно

3. Асаргааны ажилтны үүрэг

1) Мэргэшсэн асаргаачин : Мэргэшсэн асаргааны үйлчилгээний талаархи мэдлэг, ур чадвараар зорилтот хүний бэрхшээлийг хөнгөвчлөхөд шаардлагатай үйлчилгээг дэмжиж зорилтот хүнд тусална.

2) Мэдээлэл дамжуулагч: Зорилтот хүний бие, сэтгэл санааны талаархи мэдээллийг гэр бүл, байгууламжийн дарга эсвэл удирдлагын хариуцлагатай этгээд, сувилагч, эмнэлгийн байгууламжийн эмнэлгийн ажилтнуудад дамжуулж шаардлагатай үед тэдгээрийн зааварчилгааг зорилтот хүнд болон түүний гэр бүлд дамжуулна.

3) Ажиглагч : Судасны цохилт,амьсгал,биеийн температур, цусны даралт гэх мэт өөрчлөлт ба эм өгөх эсэх, өвчний өөрчлөлтийн талаар шинж тэмдэг төдийгүй сэтгэл санааны өөрчлөлтийг ч ажиглана. Өөрөөр хэлбэл зорилтот хүний байдал, эм уух гэх мэтийг тодорхойлж, ажиглаж хянах

4) Яриа солилцогч ба зөвлөх : Үр дүнтэй харилцаа холбооны арга техникийг ашиглан зорилтот хүнтэй харилцаа тогтоож шаардлагатай үйлчилгээ үзүүлж зорилтот хүний бие, сэтгэл санаа, сэтгэл зүйн тав тухыг хангахад чиглэнэ.

5)Урам зориг өгөгч : Биеийн үйл ажиллагааг дэмжих үйлчилгээ эсвэл өдөр тутмын амьдралыг дэмжих үйлчилгээ гэх мэтийг үзүүлэхээр зогсохгүй зорилтот хүн чадамжаа харуулахад урам зориг өгч дэмжинэ.

6)Өмгөөлөгч : Гэртээ эсвэл байгууламжид, орон нутагт хүчирхийлэлд өртөх эсвэл гадуурхагдах, ялгаварлан гадуурхагдах зорилтот хүний төлөө зорилтот хүний байр сууринаас өмгөөлж хамгаална.

жишээ) Хүчирхийллийн сэжигтэйг мэдээлэх, бэлгийн дарамт байгууламжийн даргад мэдээлэх

Ахмад настны халамж ба урт хугацааны асаргаа тогтолцооны шалгалтын асуулт

2-р бүлэг: Ахмад настны халамж ба урт хугацааны асаргаа сувилгааны тогтолцоо