१ खण्ड सामाजिक कल्याण र वृद्ध कल्याण

१. सामाजिक कल्याणको अवधारणा र दायरा

• राष्ट्रिय आधारभूत जीवन सुरक्षा प्रणाली : न्यूनतम जीवन सुरक्षा (कायम) गर्न

• रोजगार बीमा : हेरचाहकर्ता बेरोजगारहुँदा जीवनका लागि आवश्यक भत्ता प्रदान गर्ने सामाजिक बीमा (बेरोजगारी भत्ता)

• आधारभूत पेन्सन : ६५ वर्षभन्दा माथिका वृद्धहरूको स्थिर आय आधार र जीवन स्थिरता समर्थन

• राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा प्रणाली : राष्ट्र रोग र स्वास्थ्य प्रवर्द्धन , स्वास्थ्य सुधार

• वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा : उमेर बढ्दा वा वृद्ध रोग आदि दैनिक जीवन कठिन हुने व्यक्तिहरूको शारीरिक गतिविधि वा घरेलु गतिविधि समर्थन

• उमेर बढ्दो समाज -> उमेर बढ्दो समाज -> अति उमेर बढ्दो समाज

• अति उमेर बढ्दो समाज : २०% भन्दा माथि

सावधानी !! / “ अति उमेर बढ्दो र “अति वृद्ध＂ भ्रमित नहुनुहोस्! अति उमेर बढ्दो सही हो!!

※ परीक्षा उदाहरण ※

१.उमेर बढ्दो समाज २. उमेर बढ्दो समाज ३.वृद्ध समाज ४. अति उमेर बढ्दो समाज ५. अति वृद्ध समाज

२. वृद्ध कल्याणको अवधारणा र प्रकार

▶ वृद्ध कल्याण सिद्धान्त

• स्वतन्त्रताको सिद्धान्त - १. काम गर्न सक्ने अवसर वा आय प्राप्त गर्न सक्ने हुनुपर्छ।

२. सम्भव भएसम्म लामो समयसम्म घरमा बस्न सक्ने हुनुपर्छ।

• सहभागिताको सिद्धान्त : स्वयंसेवा अवसर आदि सहभागिता

• आत्मसाक्षात्कारको सिद्धान्त : क्षमता विकास गर्न सक्ने अवसर

▶ वृद्ध कल्याण सुविधा

वृद्ध आवास कल्याण सुविधा
आश्रम सुविधा	वृद्ध भर्ना भएर बस्ने
वृद्ध साझा जीवन घर	घर जस्तै आवास अवस्था र खाना प्रदान
वृद्ध कल्याण आवास	बिक्री वा भाडामा

वृद्ध चिकित्सा कल्याण सुविधा
वृद्ध हेरचाहसुविधा	वृद्ध रोग भर्ना (१० जना भन्दा माथि)
वृद्ध हेरचाह साझा जीवन घर	९ जना भित्र

वृद्ध अवकाश कल्याण सुविधा
वृद्ध कल्याण केन्द्र	वृद्धको सांस्कृतिक, शौक जीवन विभिन्न जानकारी र सेवा प्रदान
बृद्धाश्रम	स्थानीय वृद्धहरूले स्वायत्त रूपमा शौक गतिविधि, साझा कार्यशाला स्थान प्रदान
वृद्ध कक्षा	स्वस्थ शौक जीवन, सिकाइ कार्यक्रम प्रदान गर्ने उद्देश्य

घरमा आधारित वृद्ध कल्याण सुविधा
घर भ्रमण हेरचाह	घरमा बस्ने वृद्ध लक्षित
घर भ्रमण नुहाउने	घर भ्रमणमा नुहाउने प्रदान
दिन/रात संरक्षण	निश्चित समय सम्म संरक्षण
अल्पकालीन संरक्षण	अल्पकालीन, निश्चित अवधि सम्म संरक्षण

२ खण्ड वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा प्रणाली

१. प्रणालीको उद्देश्य

उमेर बढ्दा वा वृद्ध रोग(डिमेन्सिया, स्ट्रोक, पार्किन्सन रोग आदि)आदि कारणले दैनिक जीवन आफैं गर्न कठिन हुने वृद्ध आदिलाई शारीरिक गतिविधि वा घरेलु गतिविधि समर्थन आदि दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता प्रदान गरी बुढेसकालको स्वास्थ्य प्रवर्द्धन र जीवन स्थिरता प्रवर्द्धनगरी त्यसको परिवारको बोझ कम गरी राष्ट्रको जीवनको गुणस्तर सुधार गर्नु प्रणालीको उद्देश्य हो।

२. व्यवसायको बीमाकर्ता र सदस्य

•बीमाकर्ता : राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा निगम

• सदस्य : राष्ट्र

• स्वास्थ्य कल्याण मन्त्रालय मन्त्री पर्यवेक्षण

• उद्देश्य : दैनिक जीवन कठिन हुने वृद्धको घरेलु र शारीरिक गतिविधि समर्थन। स्वास्थ्य प्रवर्द्धन जीवन स्थिरता

३. दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लक्षित व्यक्ति

● वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा भत्ता लक्षित व्यक्ति ’६५ वर्षभन्दा माथि भएको व्यक्ति‘ वा ‘६५ वर्षभन्दा कम तर वृद्ध रोग भएको व्यक्ति(डिमेन्सिया, स्ट्रोक, पार्किन्सन, अल्जाइमर आदि)＇रूपमा गतिशीलता असुविधा वा डिमेन्सिया आदि कारणले संज्ञानात्मक क्षमता घटेर ६ महिना भन्दा माथिको अवधि सम्म आफैं दैनिक जीवन गर्न कठिन हुने व्यक्ति। तर, अस्पताल भर्ना हुँदा बाहेक

▶ वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा भत्ता लक्षित व्यक्ति हो कि होइन

- क्षयरोगले शारीरिक गतिविधि कठिन हुने ७० वर्ष पुरुष : दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लक्षित

- क्षयरोगले शारीरिक गतिविधि कठिन हुने ६० वर्ष पुरुष : दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लक्षित होइन

- रक्तनली डिमेन्सियाले शारीरिक गतिविधि कठिन हुने ४० वर्ष पुरुष : दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लक्षित

- अस्पताल भर्ना हुँदा वृद्ध भत्ता लक्षित व्यक्तिबाट बाहेक

४. दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता आवेदन र निर्णय प्रक्रिया

क. मान्यता आवेदन

- ६५ वर्षभन्दा माथि वृद्ध वा ६५ वर्षभन्दा कम वृद्ध रोग लक्षित व्यक्तिले निगममा डाक्टर वा आयुर्वेदिक डाक्टरले जारी गर्ने रायपत्र संलग्न गरी दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता आवेदन फारम बुझाउनुहोस्।

- आफैं, परिवार वा नातेदार वा हित सम्बन्धी व्यक्ति, सामाजिक कल्याण समर्पित सरकारी कर्मचारी(आफैं वा परिवार सहमति आवश्यक), नगरपालिका, जिल्ला, उपजिल्ला प्रमुखले तोकेको व्यक्तिले आवेदन गर्न सक्छ।

ख. भ्रमण सर्वेक्षण

- निश्चित शिक्षा पूरा गरेको निगम कर्मचारी(सामाजिक कार्यकर्ता, नर्स आदि) ले आवेदकको निवास स्थान भ्रमण गरी शारीरिक र मानसिक अवस्था देखाउने दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता सर्वेक्षण वस्तुहरूमा सर्वेक्षण गर्छ।

ग. ग्रेड निर्णय

- निगमले दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता सर्वेक्षण तालिकाअनुसार तयार गरिएको सर्वेक्षण परिणाम आधारमा कम्प्युटर निर्णय कार्यक्रम मार्फत दीर्घकालीन हेरचाह ग्रेड प्राथमिक निर्णय

- निगमले सर्वेक्षण परिणाम रिपोर्ट, डाक्टर रायपत्र आदि ग्रेड निर्णय समितिमा बुझाउने

- ग्रेड निर्णय समितिले राष्ट्रपति आदेशले तोकेको ग्रेड निर्णय मापदण्डअनुसार प्राथमिक निर्णय परिणाम समीक्षा गरी दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता हो कि होइन र दीर्घकालीन हेरचाह ग्रेड अन्तिम निर्णय।

घ. निर्णय परिणाम सूचना(वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा कानुन धारा १७ दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता पत्र)

- निगम : दीर्घकालीन हेरचाह ग्रेड, दीर्घकालीन हेरचाह भत्ताको प्रकार र सामग्रीसमावेश दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता पत्र र उपयुक्त सेवा सामग्री, संख्या, लागत आदि समावेश व्यक्तिगत दीर्घकालीन हेरचाह उपयोग योजना लाभार्थी वा संरक्षकलाई प्रदानपछि सेवा उपयोग बारे शिक्षा दिन्छ।

- दीर्घकालीन हेरचाह मान्यतावैध अवधि : न्यूनतम २ वर्ष भन्दा माथि।

▶ दीर्घकालीन हेरचाह ग्रेड

१ ग्रेड	९५ अंक भन्दा माथि
२ ग्रेड	७५ अंक भन्दा माथि
३ ग्रेड	६० अंक भन्दा माथि
४ ग्रेड	५१ अंक भन्दा माथि
५ ग्रेड	४५ अंक भन्दा माथि (डिमेन्सिया रोगी)
संज्ञानात्मक समर्थन ग्रेड	४५ अंक भन्दा कम (डिमेन्सिया रोगी)

५. दीर्घकालीन हेरचाह भत्ताको सामग्री

▶ घर भ्रमण भत्ताको प्रकार

भत्ताको प्रकार	सामग्री
घर भ्रमण हेरचाह	दीर्घकालीन हेरचाहकर्ताले लाभार्थीको घर आदि भ्रमण गरी शारीरिक गतिविधि र घरेलु गतिविधि आदि समर्थन
घर भ्रमण नुहाउने	दीर्घकालीन हेरचाहकर्ताले नुहाउने उपकरण प्रयोग गरी लाभार्थीको घर आदि भ्रमण गरी नुहाउने प्रदान
घर भ्रमण नर्सिङ	दीर्घकालीन हेरचाहकर्ता नर्स आदि डाक्टर, आयुर्वेदिक डाक्टर वा दन्त चिकित्सकको निर्देशन (यसलाई "घर भ्रमण नर्सिङ निर्देशन" भनिन्छ) अनुसार लाभार्थीको घर आदि भ्रमण गरी नर्सिङ, उपचार सहायता, हेरचाह सम्बन्धी परामर्श वा मुख स्वच्छता आदि प्रदान
दिन/रात संरक्षण	लाभार्थीलाई स्वास्थ्य कल्याण मन्त्रालय नियमले तोकेको दायरा भित्र निश्चित अवधि सम्म दीर्घकालीन हेरचाह संस्थामा संरक्षण गरी शारीरिक गतिविधि समर्थन र शारीरिक मानसिक कार्यको कायम र सुधारका लागि शिक्षा, तालिम आदि प्रदान
अन्य घर भ्रमण भत्ता	लाभार्थीलाई स्वास्थ्य कल्याण मन्त्रालय नियमले तोकेको दायरा भित्र निश्चित अवधि सम्म दीर्घकालीन हेरचाह संस्थामा संरक्षण गरी शारीरिक गतिविधि समर्थन र शारीरिक मानसिक कार्यको कायम र सुधारका लागि शिक्षा, तालिम आदि प्रदान
अन्य घर भ्रमण भत्ता	लाभार्थीको दैनिक जीवन, शारीरिक गतिविधि समर्थन र संज्ञानात्मक कार्यको कायम र सुधारका लागि आवश्यक उपकरण प्रदान वा घर भ्रमण गरी पुनर्स्थापना सम्बन्धी समर्थन आदि प्रदान गर्ने दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता जसलाई राष्ट्रपति आदेशले तोकेको

१) घर भ्रमण भत्ता : घर भ्रमण हेरचाह, घर भ्रमण नुहाउने, घर भ्रमण नर्सिङ, दिन/रात संरक्षण, अल्पकालीन संरक्षण, अन्य घर भ्रमण भत्ता (कल्याण उपकरण)

•फाइदा : परिचित वातावरण , गोपनीयता सम्मान, व्यक्तिगत केन्द्रित जीवन

•बेफाइदा : आपतकालीन अवस्थामा तुरुन्त प्रतिक्रिया कठिन

२) संस्था भत्ता : घरमा नबसी वृद्ध हेरचाह सुविधा, वृद्ध हेरचाह साझा जीवन घरआदि मा भर्ना भएर शारीरिक गतिविधि समर्थन र शारीरिक मानसिक कार्यको कायम र सुधारका लागि सेवा प्राप्त गर्नुहोस्।

•फाइदा : चिकित्सा, नर्सिङ, हेरचाह सेवा व्यापक रूपमा प्रदान

•बेफाइदा : व्यक्तिगत केन्द्रित जीवन कठिन

३) विशेष नगद भत्ता : घर भ्रमण भत्ता र संस्था भत्ता प्राप्त गर्न नसक्दा भुक्तानी गर्ने।

• परिवार हेरचाह भत्ता : टापु, पहाडी क्षेत्र आदि दीर्घकालीन हेरचाह संस्था उल्लेखनीय रूपमा कमी भएको क्षेत्र, प्राकृतिक प्रकोप, लाभार्थीको शारीरिक, मानसिक वा व्यक्तित्वको कारण आदि कारणले परिवार आदि बाट घर भ्रमण हेरचाह को लागि पर्याप्त दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता प्राप्त गरेको अवस्थामा भुक्तानी हुने नगद भत्ता भनिन्छ।

५. दीर्घकालीन हेरचाह संस्थाको लागत दाबी र भुक्तानी

• दीर्घकालीन हेरचाह संस्थाले लाभार्थीलाई घर भ्रमण भत्ता वा संस्था भत्ता प्रदान गरेको अवस्थामा, निगममा दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लागत दाबी गर्छ।

• निगमले दीर्घकालीन हेरचाह संस्थाबाट घर भ्रमण भत्ता लागत वा संस्था भत्ता लागत दाबी प्राप्त गरेको अवस्थामा, यसलाई समीक्षा गरी दीर्घकालीन हेरचाह मा प्रयोग भएको निगम बोझ उक्त महिना (हरेक महिना) दीर्घकालीन हेरचाह संस्थालाई भुक्तानी गर्छ।

६. कोष स्रोत

वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा प्रणाली सञ्चालनका लागि कोष स्रोत : बीमा प्रिमियम, राष्ट्रिय समर्थन, व्यक्तिगत केही बोझ मिलेर बनेको

क. बीमा प्रिमियम

- निगमले दीर्घकालीन हेरचाह बीमा प्रिमियम र स्वास्थ्य बीमा प्रिमियम एकीकृत रूपमा सङ्कलन गर्छ, सङ्कलन पछि दीर्घकालीन हेरचाह बीमा प्रिमियम र स्वास्थ्य बीमा प्रिमियम क्रमशः स्वतन्त्र लेखा मा व्यवस्थापन गर्छ।

※ एकीकृत सङ्कलन , स्वतन्त्र लेखा

ख. राष्ट्रिय समर्थन

- राष्ट्रले बीमा प्रिमियम अनुमानित आयको २०% राष्ट्रिय कोषबाट बोक्छ।

- राष्ट्र र स्थानीय सरकारले चिकित्सा सहायता प्राप्तकर्ताको दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लागत, डाक्टर रायपत्र जारी लागत, घर भ्रमण नर्सिङ निर्देशन जारी लागत मध्ये निगमले बोक्नु पर्ने लागत र व्यवस्थापन सञ्चालन लागतको पूर्ण रकम बोक्छ।

◈ कोष स्रोत

- वृद्ध दीर्घकालीन हेरचाह बीमा प्रणाली सञ्चालनका लागि कोष स्रोत : बीमा प्रिमियम,राष्ट्रिय समर्थन,व्यक्तिगत केही बोझ मिलेर बनेको

• कोष स्रोत : बीमा प्रिमियम ,राष्ट्रिय समर्थन ( २०% ) , व्यक्तिगत बोझ ( संस्था भत्ता : २०% , घर भ्रमण भत्ता : १५% )

• निगमले बोक्नु पर्ने लागत : राष्ट्र र स्थानीय सरकार बोझ

( चिकित्सा सहायता प्राप्तकर्ताको दीर्घकालीन हेरचाह भत्ता लागत, डाक्टर रायपत्र जारी लागत आदि)

• स्थानीय सरकार : हेरचाहकर्ताको उपचार सुधार, पदोन्नति सम्बन्धी अध्यादेश बनाउने , काम सम्बन्धी हिंसा आदि बाट संरक्षण

ग. व्यक्तिगत केही बोझ:

- भत्ता लक्षित व्यक्तिले संस्था भत्ताउपयोग गर्दा २०%, घर भ्रमण भत्ताउपयोग गर्दा १५% व्यक्तिगत बोक्छ।

- कम आय वर्ग, चिकित्सा सहायता प्राप्तकर्ताआदि कानुनी व्यक्तिगत बोझको ४०~६०% घटाउँछ।

- राष्ट्रिय आधारभूत जीवन प्राप्तकर्ताले व्यक्तिगत बोझ छैन।

※ तर, गैर भत्ता वस्तु पूर्ण रकम व्यक्तिगत बोक्छ।

७. दीर्घकालीन हेरचाह सेवा उपयोग समर्थन

▶ राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा निगमले पठाउने कागजात

• दीर्घकालीन हेरचाह मान्यता पत्र : दीर्घकालीन हेरचाह ग्रेड, वैध अवधि, उपयोग गर्न सक्ने भत्ता प्रकार र सामग्री

• व्यक्तिगत दीर्घकालीन हेरचाह उपयोग योजना : सीमा रकम, व्यक्तिगत बोझ दर, भत्ता प्रकार र संख्या, लागत

३ खण्ड हेरचाहकर्ता काम

१. हेरचाहकर्ता कामको प्रकार र सामग्री

• शारीरिक गतिविधि समर्थन : अनुहार धुने, मुख सफा सहायता, नुहाउने, खाना, शौचालय सहायता

• घरेलु र दैनिक जीवन : व्यक्तिगत गतिविधि समर्थन – किनमेल, बैंक आदि

दैनिक जीवन समर्थन- खाना, सफा, लुगा धुने

• भावनात्मक समर्थन र सञ्चार : जीवन परामर्श, साथी, सञ्चार प्रतिनिधि (पत्र,फोन)

• संज्ञानात्मक समर्थन : संज्ञानात्मक उत्तेजना गतिविधि

• घर भ्रमण नुहाउने : घर भ्रमण नुहाउने ( हेरचाहकर्ता २ जना भन्दा माथि )

२. हेरचाह सेवा प्रदान सिद्धान्त र पालना गर्नु पर्ने कुरा

▶ हेरचाहकर्ता सेवा प्रदान सिद्धान्त

- लक्षित व्यक्तिको जीवन सम्मान गर्दै आफैं र परिवारबाट लक्षित व्यक्तिको व्यक्तित्व, बानी, मनपर्ने सेवा आदि सेवा प्रदान सुरु गर्नु अघि अवश्य पुष्टि गरी विशेष रूपमा मन नपर्ने व्यवहार नगर्नुहोस्।

- लक्षित व्यक्तिले सम्भव भएसम्म स्वतन्त्र जीवन गर्न सक्ने लक्षित व्यक्तिको क्षमता अधिकतम उपयोग गर्दै सेवा प्रदान गर्नुहोस्।

- सेवा प्रदान गर्नु अघि लक्षित व्यक्तिलाई पर्याप्त रूपमा व्याख्या गरी, लक्षित व्यक्तिले सहमति दिएमा सेवा प्रदान गर्नुहोस्। तर, लक्षित व्यक्तिले डिमेन्सिया आदि कारणले संज्ञानात्मक क्षमता नभएको अवस्थामा संरक्षकबाट सहमति लिनुहोस्।

- लक्षित व्यक्तिको व्यक्तिगत जानकारी र सेवा प्रदान गर्दा थाहा भएको गोप्य कुरा खुलाउनु हुँदैन, लक्षित व्यक्तिको गोपनीयता संरक्षण र स्वतन्त्र रूपमा विचार व्यक्त गर्न अनुमति दिनुहोस्।

- लक्षित व्यक्तिको अवस्था अवलोकन गर्दै सेवा प्रदानगर्नु पर्छ र लक्षित व्यक्तिको अवस्था र सम्बन्ध बिना यान्त्रिक रूपमा सेवा प्रदान गर्न वा सेवा प्राप्त गर्न बाध्य नगर्नुहोस्।

- हेरचाहकर्ताको सबै सेवा लक्षित व्यक्तिलाई मात्र प्रदान गर्नुहोस्(सेवा सामग्री:शारीरिक गतिविधि समर्थन सेवा, व्यक्तिगत गतिविधि समर्थन सेवा, भावनात्मक समर्थन सेवा, घर भ्रमण नुहाउने सेवा)

- लक्षित व्यक्तिको अवस्था परिवर्तन आदि कारणले योजना गरिएको सेवा बाहेक सेवा थप, परिवर्तन वा चिकित्सा निदान आदि आवश्यक ठानिएको अवस्थामा संस्था प्रमुख वा व्यवस्थापन जिम्मेवार व्यक्तिलाई तुरुन्त रिपोर्ट गर्नुहोस्।

- लक्षित व्यक्ति वा लक्षित व्यक्तिको परिवारसँग विचार बाझिएको अवस्थामा अनावश्यक विवाद टार्नुहोस्, संस्था प्रमुख वा व्यवस्थापन जिम्मेवार व्यक्तिलाई रिपोर्ट गर्नुहोस्।

- सेवा प्रदान गर्दा अप्रत्याशित दुर्घटना भएको अवस्थामा सम्बन्धित संस्था प्रमुख, नर्स आदि लाई तुरुन्त रिपोर्टगर्नु पर्छ।

उदाहरण) सहारा दिँदा साथमा जाँदा लडेर चोट लाग्ने, नुहाउने पानीको तापक्रम नियन्त्रण असफल भएर जलन लाग्ने आदि।

- श्वास फेर्न, नाक नली हाल्ने, एनिमा, मूत्र निकाल्ने, घाउ व्यवस्थापन, औषधि(मुखबाट खाने र बाहिरी औषधि बाहेक) आदि समावेश सबै चिकित्सा कार्य नगर्नुहोस्।

- हेरचाहकर्ताले सेवा प्रदान गर्दा लक्षित व्यक्तिमा आपतकालीन अवस्था भएको अवस्थामा आपतकालीन उपचार प्राथमिकताअनुसार आपतकालीन उपचार गर्नुहोस् र आपतकालीन उपचार गर्न नसक्ने वा डाक्टरलाई रिपोर्ट गर्न नसक्ने अवस्थामा सबैभन्दा नजिकको चिकित्सा संस्थामा लक्षित व्यक्तिलाई सार्नुहोस्।

- डिमेन्सिया लक्षित व्यक्तिलाई सेवा प्रदान गर्दा हुने विभिन्न अप्रत्याशित अवस्था बारे संस्था प्रमुख वा व्यवस्थापन जिम्मेवार व्यक्तिसँग छलफल गरी समाधान गर्नुहोस्।

- आपतकालीन अवस्था मा प्राथमिकता अनुसार आपतकालीन उपचार गर्न सक्ने -> चिकित्सा कार्य गर्न नहुने

- हेरचाहकर्ताले गर्न सक्ने कार्य : मुखबाट खाने औषधि (खाने औषधि), बाहिरी औषधि (लाउने वा छर्ने औषधि)

▶ हेरचाहकर्ता निषेधित कार्य

• वृद्ध दुर्व्यवहार

• व्यक्तिगत बोझ छुट र घटाउने

• गोप्य कुरा खुलाउने आदि सामान्य ज्ञान अनुसार गर्न नहुने कुरा निषेध

३. हेरचाहकर्ताको भूमिका

१) दक्ष सहायक : दक्ष हेरचाह सेवा को ज्ञान र सीपले लक्षित व्यक्तिको असुविधा कम गर्न आवश्यक सेवा समर्थन गरी लक्षित व्यक्तिलाई सहायता गर्नुहोस्।

२) जानकारी प्रसारक: लक्षित व्यक्तिको शारीरिक, मानसिक सम्बन्धी जानकारी परिवार, संस्था प्रमुख वा व्यवस्थापन जिम्मेवार व्यक्ति, नर्स, चिकित्सा संस्थाको चिकित्सा टोलीलाई प्रसारण गर्नुहोस् र आवश्यक परे उनीहरूको निर्देशन लक्षित व्यक्ति र उसको परिवारलाई प्रसारण गर्नुहोस्।

३) अवलोकनकर्ता : नाडी,श्वास,शरीर तापक्रम, रक्तचाप आदि परिवर्तन र औषधि खाएको वा नखाएको, रोगको परिवर्तन सम्बन्धी लक्षण मात्र होइन मानसिक परिवर्तन पनि अवलोकन गर्नुहोस्। अर्थात् लक्षित व्यक्तिको अवस्था, औषधि खाएको आदि बुझ्ने, हेर्ने र अवलोकन गर्ने

४) साथी र परामर्शदाता : प्रभावकारी सञ्चार प्रविधि उपयोग गरी लक्षित व्यक्तिसँग सम्बन्ध बनाउने र आवश्यक सेवा प्रदान गरी लक्षित व्यक्तिको शारीरिक, मानसिक, मनोवैज्ञानिक कल्याण प्रवर्द्धन गर्नुहोस्।

५) प्रेरणा दिने व्यक्ति : शारीरिक गतिविधि समर्थन सेवा वा दैनिक जीवन समर्थन सेवा आदि प्रदान गर्नु मात्र होइन लक्षित व्यक्तिले क्षमता प्रदर्शन गर्न प्रेरणा दिने र समर्थन गर्नुहोस्।

६) पक्षधर : घर वा संस्था, समुदायमा दुर्व्यवहार वा अलग्गिएको वा भेदभाव भएको लक्षित व्यक्तिका लागि लक्षित व्यक्तिको पक्षबाट समर्थन र संरक्षण गर्नुहोस्।

उदाहरण) दुर्व्यवहार शंका रिपोर्ट, यौन उत्पीडन संस्था प्रमुख रिपोर्ट

वृद्ध कल्याण र दीर्घकालीन हेरचाह प्रणाली विगतका प्रश्न

अध्याय २: वृद्ध कल्याण र दीर्घकालीन हेरचाह प्रणाली